Mechanizm działania
GHK (glicylo-L-histydylo-L-lizyna) wiąże jony miedzi(II) z wysokim powinowactwem, a większość opisywanej aktywności przypisuje się temu kompleksowi miedzi. Klasyczny receptor błonowy nie został zidentyfikowany; zgodnie z aktualnym stanem wiedzy peptyd wydaje się działać poprzez transport miedzi do komórek i szeroką modulację transkrypcji genów. Analizy ekspresji genów łączą GHK ze zmienioną ekspresją dużej liczby genów ludzkich, w tym wielu związanych z remodelowaniem i naprawą tkanek (Pickart & Margolina 2018). In vitro GHK-Cu stymuluje syntezę kolagenu w hodowlach fibroblastów skóry właściwej (Maquart et al. 1988) oraz sprzyja wytwarzaniu glikozaminoglikanów i innych składników macierzy zewnątrzkomórkowej. W hodowlach fibroblastów GHK-Cu zwiększał również ekspresję MMP-2 oraz wydzielanie tkankowych inhibitorów TIMP-1 i TIMP-2 (Siméon et al. 2000), co w modelach przedklinicznych jest dyskutowane jako mechanizm remodelowania ran. W badaniach komórkowych i zwierzęcych opisano dodatkowo działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne.
Stan dowodów naukowych
Baza dowodów dotyczących GHK-Cu ma w przeważającej mierze charakter przedkliniczny. Większość opublikowanych danych pochodzi z systemów in vitro, takich jak hodowle fibroblastów i analizy ekspresji genów, oraz ze zwierzęcych modeli gojenia ran. Dane u ludzi ograniczają się do niewielkich badań miejscowych w kontekście kosmetycznym, zazwyczaj dotyczących skóry twarzy, które często były powiązane z przemysłem, krótkotrwałe i nie zostały zaprojektowane jako zarejestrowane, kontrolowane badania produktów leczniczych. Nie istnieje systematyczny program rozwoju klinicznego: nie opublikowano badań fazy 1, 2 ani 3 dotyczących ogólnoustrojowego podawania GHK-Cu, a substancja nie ma dopuszczenia do obrotu jako produkt leczniczy. Farmakokinetyka ogólnoustrojowa u ludzi nie została wiarygodnie scharakteryzowana: nie ma opublikowanego badania u ludzi dotyczącego osoczowego okresu półtrwania GHK-Cu, a wartości krążące w piśmiennictwie wtórnym wzajemnie sobie przeczą. W konsekwencji ani skuteczność, ani bezpieczeństwo u ludzi nie zostały ustalone, a wyników z modeli komórkowych i zwierzęcych nie można ekstrapolować na ludzi. Należy również zauważyć, że znaczna część piśmiennictwa przeglądowego dotyczącego GHK-Cu pochodzi od odkrywcy substancji, który także sprzedaje ją komercyjnie; niezależne potwierdzenia są odpowiednio rzadkie. GHK-Cu pozostaje zatem substancją badawczą.
Przechowywanie i postępowanie
W przypadku peptydów liofilizowanych stosuje się ogólnie udokumentowane zasady postępowania: należy je przechowywać w chłodnym, suchym miejscu i chronić przed światłem. Po rekonstytucji roztwory peptydów są zwykle przechowywane w chłodzie w temperaturze 2–8 °C w praktyce laboratoryjnej i zużywane w ciągu kilku dni. Są to ogólne wskazówki dotyczące postępowania z peptydami, a nie dane o stabilności swoiste dla produktu GHK-Cu.
Pytania dotyczące stanu badań
- W jakim celu GHK-Cu jest badany?
- GHK-Cu jest badany przede wszystkim w kontekście skóry i ran, na przykład pod kątem syntezy kolagenu, remodelowania macierzy zewnątrzkomórkowej i ekspresji genów w procesach naprawczych. Podstawę dowodową stanowią głównie badania w hodowlach komórkowych i modelach zwierzęcych, uzupełnione niewielkimi badaniami miejscowymi w kontekście kosmetycznym. Na podstawie tych danych nie można wyciągać wniosków o działaniu u ludzi.
- Jaki jest stan dowodów dotyczących GHK-Cu?
- Dowody mają w przeważającej mierze charakter przedkliniczny: dominują dane in vitro i modele zwierzęce, natomiast brakuje kontrolowanych badań klinicznych dotyczących podawania ogólnoustrojowego. Nie istnieje ani systematyczny program rozwoju klinicznego, ani dopuszczenie do obrotu jako produkt leczniczy. Skuteczność i bezpieczeństwo u ludzi nie zostały ustalone.
Źródła
- Pickart & Margolina, Int J Mol Sci 2018DOI: 10.3390/ijms19071987PMID: 29986520
- Pickart et al., Oxid Med Cell Longev 2012DOI: 10.1155/2012/324832PMID: 22666519
- Pickart et al., BioMed Res Int 2015DOI: 10.1155/2015/648108PMID: 26236730
- Siméon et al., Life Sci 2000DOI: 10.1016/s0024-3205(00)00803-1PMID: 11045606
- Maquart et al., FEBS Lett 1988DOI: 10.1016/0014-5793(88)80509-xPMID: 3169264
- Pickart & Thaler, Nat New Biol 1973PMID: 4349963